Jacques Delors
Jacques Delors (1993) | |
| Pełne imię i nazwisko |
Jacques Lucien Jean Delors |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
20 lipca 1925 |
| Data i miejsce śmierci |
27 grudnia 2023 |
| Przewodniczący Komisji Europejskiej | |
| Okres |
od 7 stycznia 1985 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Minister finansów Francji | |
| Okres |
od 22 maja 1981 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Odznaczenia | |
Jacques Lucien Jean Delors[1] (ur. 20 lipca 1925 w Paryżu[1], zm. 27 grudnia 2023 tamże[2][3]) – francuski ekonomista i polityk, poseł do Parlamentu Europejskiego I kadencji, w latach 1981–1984 minister, od 1985 do 1995 przewodniczący trzech kolejnych Komisji Europejskich.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Działał w Chrześcijańskiej Konfederacji Francuskich Pracowników. Od 1945 do 1962 pracował w Banku Francji, następnie jako urzędnik w zajmującej się sprawami planowania państwowej komisji Commissariat général du Plan. W 1969 gaullistowski premier Jacques Chaban-Delmas powołał go na swojego doradcę[1]. Zajmował się również działalnością dydaktyczną w tym jako wykładowca Université Paris-Dauphine oraz École nationale d’administration[1]. Od 1973 do 1979 wchodził w skład rady Banku Francji[4].
W 1974 wstąpił do Partii Socjalistycznej[4]. W latach 1979–1981 z jej ramienia sprawował mandat posła do Parlamentu Europejskiego I kadencji[5]. W okresie prezydentury François Mitterranda był członkiem trzech rządów, którymi kierował Pierre Mauroy. W maju 1981 objął stanowisko ministra gospodarki i finansów. W trzecim gabinecie, utworzonym w marcu 1983, został natomiast ministrem gospodarki, finansów i budżetu. Urząd ten sprawował do lipca 1984[6]. Od 1983 do 1984 był także merem Clichy[4].
W styczniu 1985 został przewodniczącym Komisji Europejskiej (wówczas funkcjonującej jako Komisja Wspólnot Europejskich). Na czele tej instytucji stał przez dziesięć lat[1]. W okresie jego urzędowania został opracowany i zatwierdzony jednolity akt europejski z 1986, prowadzący do utworzenia jednolitego rynku europejskiego[7]. Również w tym czasie (w 1992) został podpisany traktat z Maastricht, na mocy którego doszło do powołania Unii Europejskiej[8]. W 1987 Jacques Delors przedstawił raport ukazujący perspektywy zjednoczenia Europy, zarysował koncepcję stworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej z jednolitą walutą. Jego koncepcje pogłębionej integracji spotykały się z negatywnymi reakcjami głównie w Wielkiej Brytanii. Symbolem tego stała się okładka gazety „The Sun” z nagłówkiem Up Yours Delors[9].
W latach 1992–1996 przewodniczył UNESCO Commission on Education for the Twenty-first Century, która opracowała raport zatytułowany Learning: the Treasure Within[1][10]. Po odejściu z KE w drugiej połowie lat 90. był przewodniczącym rady dyrektorów Kolegium Europejskiego w Brugii[1].
Był ojcem Martine Aubry.
Odznaczenia i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Order i odznaczenia
- Legia Honorowa V, IV i III klasy (1985, 1999, 2005)[11][12]
- Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania, 1985)[13]
- Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (Portugalia, 1986)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia, 1987)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru (Peru, 1991)[15]
- Krzyż Wielki Orderu San Marino (San Marino, 1991)[16]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, 1993)[17]
- Wielka Złota na Wstędze Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii (1996)[18]
- Order Krzyża Ziemi Maryjnej I klasy (Estonia, 1999)[19]
- Order Zasługi Badenii-Wirtembergii (Niemcy, 2013)[20]
- Nagrody i wyróżnienia
Wyróżniony doktoratami honoris causa przez około 30 uczelni[4] (w tym przez Uniwersytet Karola w 1990)[21]). Laureat Nagrody Karola Wielkiego (1992)[22].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Jacques Delors in profile, ec.europa.eu [zarchiwizowane 2007-10-23] (ang.).
- ↑ Former EU Commission president Jacques Delors dies at 98 [online], france24.com, 27 grudnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (ang.).
- ↑ Julien Duffé, Mort de Jacques Delors, le dernier grand architecte de l’Europe [online], leparisien.fr, 27 grudnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (fr.).
- ↑ a b c d Full biography of Jacques Delors, institutdelors.eu [zarchiwizowane 2017-07-02] (ang.).
- ↑ Jacques Delors [online], europarl.europa.eu [dostęp 2017-07-02].
- ↑ Présidents de la République et Gouvernements sous la Ve République, assemblee-nationale.fr [zarchiwizowane 2017-02-27] (fr.).
- ↑ Jednolity akt europejski [online], eur-lex.europa.eu [dostęp 2017-07-02].
- ↑ Traktat z Maastricht o Unii Europejskiej [online], eur-lex.europa.eu [dostęp 2017-07-02].
- ↑ Up Yours Delors, „The Sun”, 1 listopada 1990, s. 1 [dostęp 2017-07-02] (ang.).
- ↑ Learning: the Treasure Within, unesco.org, 1996 [zarchiwizowane 2003-11-29] (ang.).
- ↑ Décret du 2 avril 1999 portant promotion et nomination [online], legifrance.gouv.fr, 4 kwietnia 1999 [dostęp 2025-09-23] (fr.).
- ↑ Décret du 25 mars 2005 portant promotion [online], legifrance.gouv.fr, 27 marca 2005 [dostęp 2023-12-27] (fr.).
- ↑ Real Decreto 1316/1985, de 24 de julio, por el que se concede la Gran Cruz de la Orden de Isabel la Católica al señor Jacques Delors, Presidente de la Comisión de las Comunidades Europeas, boe.es, 1 sierpnia 1985 [dostęp 2025-09-23] (hiszp.).
- ↑ a b Entidades Estrangeiras Agraciadas com Ordens Portuguesas [online], ordens.presidencia.pt [dostęp 2025-09-23] (port.).
- ↑ CONDECORADOS: ORDEN EL SOL DEL PERU [online], gestion2.e3.pe [dostęp 2025-07-17] (hiszp.).
- ↑ Honours Archive [online], esteri.sm [dostęp 2025-09-22] (ang.).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 czerwca 1993 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1993 r. nr 39, poz. 400).
- ↑ 10542/AB XXIV. GP – Anfragebeantwortung (elektr. übermittelte Version) [online], parlament.gv.at, 23 kwietnia 2012 [dostęp 2025-09-23] (niem.).
- ↑ Bearers of Decorations – Jacques Delors – Maarjamaa Risti I klassi teenetemärk [online], president.ee [dostęp 2025-09-23] (ang.).
- ↑ Verdienstorden des Landes Baden-Württemberg. Liste der Ordensträger 1975–2016 [online], stm.baden-wuerttemberg.de [dostęp 2025-09-23] (niem.).
- ↑ Čestné doktoráty [online], cuni.cz [dostęp 2017-07-02] (cz.).
- ↑ Le Prix Charlemagne, aachen.de [zarchiwizowane 2017-10-17] (fr.).
- ISNI: 0000000109151006, 0000000368556841
- VIAF: 73852319
- LCCN: n85315383
- GND: 119099993
- NDL: 00620573
- BnF: 11899417j
- SUDOC: 027996182
- SBN: CFIV062386
- NLA: 35034762
- NKC: jn19990001708
- BNE: XX940120
- NTA: 072593504
- BIBSYS: 90603777
- CiNii: DA03030609
- Open Library: OL268239A
- PLWABN: 9810533848805606
- NUKAT: n98007033
- J9U: 987007296956905171
- PTBNP: 39417
- LNB: 000126341
- NSK: 000685740
- BLBNB: 000587044
- KRNLK: KAC2018O3018
- LIH: LNB:V*47964;=BQ
- Przewodniczący Komisji Europejskiej
- Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Karola
- Francuscy ekonomiści
- Francuscy ministrowie (V Republika)
- Francuscy ministrowie finansów
- Francuscy posłowie do Parlamentu Europejskiego
- Francuscy samorządowcy
- Kawalerowie Legii Honorowej
- Komandorzy Legii Honorowej
- Laureaci Międzynarodowej Nagrody Karola Wielkiego
- Ludzie związani z bankowością we Francji
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Infanta Henryka (Portugalia)
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
- Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii
- Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia)
- Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej
- Odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej
- Odznaczeni Orderem San Marino
- Odznaczeni Orderem Słońca Peru
- Odznaczeni Orderem Zasługi Badenii-Wirtembergii
- Oficerowie Legii Honorowej
- Politycy Partii Socjalistycznej (Francja)
- Ludzie urodzeni w Paryżu
- Urodzeni w 1925
- Zmarli w 2023