Botulisse

pacyin 14 ans vî avou do botulisse

Li botulisse, c' est ene griyeuse maladeye des niers des djins et des biesses, cåzêye på pwezon d' ene bactereye ki vike dins les frexhès plaeces, Clostridium botulinum.

Botulisse ås djins

Minêyolodjince

On l' veyeut cobén divant l' arivêye des frigos, et des weks, cwand on wårdéve må des frexhs amagnîs.

Asteure, on l' pout rescontrer après ene evlîmêye coixheure.

Li tins d' djermaedje do microbe divant les sintomes, c' est 4 a 14 djoûs.

Senes del maladeye

Cas do djonnea del foto

Cénk djoûs après on laid sketaedje do bresse, ci djonnea cial di 14 ans veyeut bablou. Cwate djoûs pus tård, i n' saveut pus avaler, ni bodjî ses lepes, ni saetchî s' linwe foû del boke. Les deus påpires estént pindantes, li poupåd do droet ouy alårdji. Il esteut normå di s' tiesse et sinteut bén tot. Li clostrideye fourit trovêye dins l' sûnaedje del plåye

Mwaisse senes

Dischindante paralizeye des niers do cråne, sins candjmint del råjhon, ni des sinsåcions.

Botulisse ås biesses

oujheas

canård amazir dandjreus crevé d' botulisse (hatrea riployî paski sins foice divant d' mori)

Si rescontere dins les oujheas, foiravant les cis ki vikèt dins des basses, aprume les canårds. Li bactereye si mopleye dins les coûtches di yebes ki pourixhèt.

On avire k' i gn åreut inte dijh meye et cint meye oujheas d' aiwe ki crevnut tos ls ans d' botulisse.

biesses ås tetes

Li maladeye n' est nén si corante dins les biesses ås tetes, mins ele sont tertotes sinsiûles. Li sourdant del tocsene est sovint målåjhey a trover. On sondje sovint a des cadåves (rats, tchets) reclôs accidintelmint dins les essilaedjes, u des fôraedjes vinant d' tchamps ansinés lanawaire avou do fumî d' poytreye.

bovrins

E l' France, li maladeye a stî discrîte dins des ståves sovint vijhéns di poytreyes.

Les biesses sont-st achurnåves a cmincî des pates do drî.

Dins des ôtes cas, nén si griyeus, li vatche a l' dos tchamlou, li cawe levêye, u si vént aspoyî disconte on meur.

Sovint li linwe vént foû del boke åjheymint cwand on saetche dissu (laispixhaedje des musses del linwe). Mins ele rivént ådvins tote seule après. Come li linwe ni sait pus aler rnetyî les narenes, gn a toplin des mannestés totåtoû do nez.

Li biesse creve dins les 2 a 5 djoûs. Sacwants cas polèt rweri après 15 djoûs, aprume s' i sont renaiwés dins l' voenne.

• 
  Vatche rotant a baxhete
• 
  minme vatche, dos tchamlou 8 djoûs après
• vatche ki n' si sait lever do drî
• 
  laispixhaedje del linwe
• gayet crevant; tanfla
• 
  vatche crevêye tiesse et pates tinkieyes
• 
  minme vatche: linwe foû, bleuwixhmint des fenès peas

Tchivås

Li maladeye des waides des tchvås sereut motoit do botulisse. Li tocsene vénreut d' on mopliyaedje del clostrideye dins ene coûtche di yebe ki poûrit al tere cwand i ploût ditrop e bontins, et l' waide crexhe timpesse.